Banner
Banner đại hội đảng PC
Banner đại hội đảng điện thoại

CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ VIÊM PHỔI MẮC PHẢI Ở BỆNH VIỆN,VIÊM PHỔI LIÊN QUAN ĐẾN THỞ MÁY, VIÊM PHỔI LIÊN QUAN CHĂM SÓC Y TẾ

CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ VIÊM PHỔI MẮC PHẢI Ở BỆNH VIỆN,VIÊM PHỔI LIÊN QUAN ĐẾN THỞ MÁY, VIÊM PHỔI LIÊN QUAN CHĂM SÓC Y TẾ

Đại cương:

 

-      Viêm phổi mắc phải ở bệnh viện: (Hospital acquired pneumonia: HAP) là viêm phổi xuất hiện sau nhập viện 48 giờ.

-      Viêm phổi liên quan đến thở máy :(Ventilator associated pneumonia: VAP) là một thể của HAP xuất hiện 48 - 72 giờ sau khi đặt ống nội khí quản hoặc mở khí quản.

-      Viêm phổi liên quan chăm sóc y tế: (Health care associated pneumonia: HCAP) là viêm phổi xuất hiện ở những người không nhập viện nhưng có tiếp xúc rộng rãi với các chăm sóc y tế như:

+Có tiêm truyền tĩnh mạch, chăm sóc vết thương trong vòng 30 ngày trước.

+Sống trong các nhà điều dưỡng.

+Điều trị cấp cứu tại bệnh viện ≥ 2 ngày, trong vòng 90 ngày.

+Vào bệnh viện hoặc các phòng lọc máu trong vòng 30 ngày.

*Căn nguyên vi sinh

Những vi khuẩn gây viêm phổi mắc phải ở bệnh viện thường gặp bao gồm:

 

Pseudomonas aeruginosa, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Staphylococcus aureus và các chủng Acinetobacter. Vi khuẩn gây viêm phổi mắc phải ở bệnh viện thường kháng nhiều kháng sinh.

Các yếu tố nguy cơ của tình trạng kháng thuốc cao bao gồm:

 

Có dùng kháng sinh điều trị bệnh lý nhiễm trùng trong 90 ngày trước đây.

Hiện đang nằm viện ≥  5 ngày.

Tần suất kháng kháng sinh cao trong cộng đồng hoặc trong khoa đang nằm điều trị.

 

Có bệnh suy giảm miễn dịch và/hoặc sử dụng các thuốc ức chế miễn dịch.

*Các yếu tố nguy cơ của HAP, VAP, HCAP.

 

Thở máy: là yếu tố nguy cơ hàng đầu của HAP. Đặt nội khí quản làm gia tăng nguy cơ gây HAP lên 6-21 lần.

 

Các yếu tố khác bao gồm: Tuổi > 70.

Có bệnh phổi mạn tính kèm theo như: BPTNMT, giãn phế quản, xơ phổi.

Hít phải dịch ứ đọng vùng hầu họng, dịch dạ dày trào ngược.

Nằm lâu, hôn mê.

Chấn thương ngực.

Hiện đang có ống thông dạ dày.

Đang điều trị thuốc kháng thụ thể H2 hoặc thuốc kháng acid.

Có chuyển tới khoa Hồi sức tích cực để làm các thủ thuật chẩn đoán hoặc điều trị.

Có điều trị kháng sinh trước đó đặc biệt kháng sinh nhóm cephalosporin thế hệ 3.Chạy thận chu kỳ trong 30 ngày gần đây. Các bệnh lý suy giảm miễn dịch.

 

Có tiêm truyền tĩnh mạch, chăm sóc vết thương trong vòng 30 ngày trước.

Sống trong các nhà điều dưỡng.

Điều trị cấp cứu tại bệnh viện ≥ 2 ngày, trong vòng 90 ngày.

Vào bệnh viện hoặc các phòng lọc máu trong vòng 30 ngày.

2.  Chẩn đoán:

2.1.    Chẩn đoán xác định HAP, VAP, HCAP :

* Tiêu chuẩn: Có tổn thương mới hoặc thâm nhiễm tiến triển trên phim X-quang phổi.

Kèm thêm ít nhất 2 trong số các biểu hiện sau:

-      Sốt.

-      Khạc đờm mủ.

-      Bạch cầu máu ngoại vi tăng > 10 giga/l hoặc giảm < 3,5 giga/l.

-      Độ bão hòa oxy trong máu giảm.

*Tiêu chuẩn chẩn đoán vi sinh: định lượng dịch tiết đường hô hấp dưới.

-      Đờm: > 1 x 105 CFU/ml (Colomy Forming Unit: Đơn vị khuẩn lạc).

-      Chất tiết khí quản: > 1 x 106  CFU/ml.

-      Chải có bảo vệ: > 1 x 103  CFU/ml.

-      Dịch rửa phế quản phế nang: > 1 x 104  CFU/ml.

Hoặc phân lập vi khuẩn từ cấy máu hay dịch màng phổi. Phân biệt HAP, VAP với HCAP:

+    Đang điều trị tại bệnh viện xuất hiện viêm phổi: HAP.

+    Đang thở máy xuất hiện viêm phổi: VAP.

+    Không nằm điều trị tại bệnh viện (tham khảo thêm phần đại cương): chẩn đoán HCAP.

2.2.    Chẩn đoán phân biệt:

- Nhồi máu phổi:

+Các biểu hiện suy hô hấp nặng lên mà không tìm thấy căn nguyên phù hợp.

+Đau ngực, có thể có ho máu.

+Có yếu tố nguy cơ của nhồi máu phổi: bệnh van tim hoặc phẫu thuật ở vùng tiểu khung, hoặc nằm lâu.

+Điện tâm đồ có thể thấy dấu hiệu S1 Q3; khí máu có thể thấy PaO2 giảm và PaCO2 giảm.

- Xẹp phổi: Thường xuất hiện ở bệnh nhân đang thở máy, do tắc đờm. Bệnh nhân xuất hiện suy hô hấp, tuy nhiên rì rào phế nang phổi bên tổn thương giảm, áp lực đường thở tăng cao. Chụp Xquang thấy phổi bên tổn thương mờ và xẹp. Điều trị chủ yếu bằng hút đờm, soi rửa phế quản.

- Đặc biệt lưu ý chẩn đoán phân biệt viêm phổi mắc phải bệnh viện với một số tình trạng bệnh lý phổi khác có trước khi nhập viện nhưng không được phát hiện hoặc tình trạng bệnh lý phổi tứ trước nặng lên do điều trị như các trường hợp lao phổi, nấm phổi…

 

2.3. Chẩn đoán nguyên nhân gây HAP, VAP, HCAP:

- Việc xác định căn nguyên phải dựa vào xét nghiệm vi sinh vật các bệnh phẩm đường hô hấp dưới, máu và phản ứng huyết thanh.

+    Cấy máu 2 lần ở tất cả các bệnh nhân nghi ngờ HAP, VAP, HCAP.

+    Phải lấy bệnh phẩm đường hô hấp dưới cấy tìm vi khuẩn trước khi dùng kháng sinh.

- Đờm, dịch phế quản: nhuộm gram, cấy tìm vi khuẩn gây bệnh hiếu khí,

 

kị khí.

 

- Bệnh phẩm qua nội soi phế quản ống mềm: rửa phế nang vùng phổi tổn thương, chải phế quản bằng ống thông có nút bảo vệ.

- Chải phế quản mù bằng ống thông có nút bảo vệ đưa qua ống nội khí quản khi không làm được nội soi phế quản ống mềm.

 

-      Nhóm vi khuẩn gram - âm, hiếu khí: Pseudomonas aeruginosa,

 

Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, Serratia marcescens, các chủng Enterobacter, các chủng Proteus, và các chủng Acinetobacter.

-      Nhóm vi khuẩn Gram-dương, hiếu khí: Tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus), đặc biệt S. aureus kháng methicilin.

-      Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae: Thường gây viêm phổi mắc phải ở cộng đồng, tuy nhiên, do xuất hiện những chủng kháng penicilin, do vậy có thể gây viêm phổi mắc phải ở bệnh viện trong một số ít các trường hợp.

- Legionella pneumophila và nấm (các chủng Candida, Aspergillus fumigatus): Gây viêm phổi mắc phải ở bệnh viện cho những trường hợp suy giảm miễn dịch sau ghép tạng hoặc nhiễm HIV.

- Virus: Virus cúm týp A là căn nguyên khá thường gặp gây viêm phổi mắc phải ở bệnh viện do cơ chế lây truyền từ bệnh nhân sang bệnh nhân. Đặc biệt với trường hợp nhiễm Coronavirus gây dịch viêm đường hô hấp cấp tính nặng (SARS) có thể lây lan trong bệnh viện nhanh.

3. Điều trị:

3.1 Nguyên tắc chung:

- Xử trí tuỳ theo mức độ nặng. Những trường hợp viêm phổi có suy hô hấp cần được điều trị tại khoa Hồi sức tích cực.

- Lựa chọn kháng sinh ban đầu thường dựa theo các yếu tố nguy cơ của viêm phổi mắc phải ở bệnh viện , mô hình vi khuẩn gây bệnh thường gặp tại địa phương, mức độ nặng của bệnh, tuổi bệnh nhân, các bệnh kèm theo, các tương tác, tác dụng phụ của thuốc.

3.2  Lựa chọn kháng sinh khi chưa có kết quả vi khuẩn học:

+ Nguy cơ cao: tuổi ≥ 65, viêm tụy, BPTNMT, bệnh lý thần kinh (đột quỵ, quá liều thuốc, hôn mê, bại liệt), suy tim sung huyết, suy dinh dưỡng, đái tháo đường, có đặt nội khí quản, suy thận, phẫu thuật ngực, bụng, nghiện rượu.

+Những trường hợp khác được xem là Nguy cơ thấp.

+ Khi đã xác định được căn nguyên gây bệnh thì theo kháng sinh đồ.

Đảm bảo đủ liều ngay từ đầu. Thời gian dùng kháng sinh từ 10-21 ngày tùy theo căn nguyên .

Viêm phổi mắc phải ở bệnh viện cần được điều trị nội trú tại các bệnh viện Tỉnh và Trung ương.

Lựa chọn kháng sinh theo kháng sinh đồ.

Chú ý: Khi sử dụng thuốc nhóm Cephalosporin kết hợp với thuốc nhóm Aminoglycosid cần theo dõi chức năng thận của người bệnh 2 lần/tuần.

 

* Với bệnh nhân có chức năng gan, thận bình thường. Các điều trị khác:

-Hạ sốt: dùng Paracetamol 0,5 g x 1 viên/lần khi nhiệt độ > 38,50C. Ngày không dùng quá 4 viên.

 

-      Bù nước điện giải.

-      Thở oxy nhằm duy trì SpO2> 90%.

4. Phòng bệnh:

- Thường xuyên tập huấn, nâng cao ý thức tôn trọng nguyên tắc vệ sinh: Rửa tay kỹ bằng xà phòng, khử trùng tay bằng cồn trước và sau khi thăm khám bệnh nhân, lúc làm thủ thuật nhằm tránh lây nhiễm chéo.

- Tuân thủ tuyệt đối nguyên tắc vô trùng khi làm các thủ thuật. Cách ly sớm các bệnh nhân nhiễm vi khuẩn đa kháng thuốc.

- Thường xuyên theo dõi chặt chẽ tình trạng nhiễm trùng trong khoa, trong bệnh viện; nhanh chóng phát hiện những chủng vi khuẩn kháng thuốc để đưa ra hướng dẫn điều trị kháng sinh hợp lý cho các trường hợp nghi ngờ có viêm phổi mắc phải ở bệnh viện.

- Nên chỉ định thông khí nhân tạo không xâm nhập sớm nhằm hạn chế các trường hợp phải đặt nội khí quản, thông khí nhân tạo xâm nhập là nguyên nhân hàng đầu gây viêm phổi mắc phải ở bệnh viện.

- Nên đặt nội khí quản, ống thông dạ dày theo đường miệng hơn là đường mũi, tránh nguy cơ viêm xoang giúp giảm nguy cơ viêm phổi bệnh viện.

- Nên hút liên tục dịch hạ họng, trên thanh quản. Nên bơm bóng ống nội khí quản khoảng 20 cm H2O để ngăn dịch hầu họng xuống đường hô hấp dưới.

- Cần thận trọng đổ nước ở các bình chứa nước đọng trên đường ống thở tránh để nước đọng chảy vào dây ống thở qua việc khí dung thuốc. Đảm bảo dụng cụ, nguyên tắc vô trùng khi hút đờm qua nội khí quản hoặc ống mở khí quản.

- Cố gắng cai thở máy sớm, giảm tối thiểu thời gian lưu ống nội khí quản và thông khí nhân tạo xâm nhập.

- Bệnh nhân được nằm ở tư thế đầu cao (300-450) để tránh nguy cơ sặc phải dịch đường tiêu hóa đặc biệt ở những bệnh nhân ăn qua ống thông dạ dày.

- Vỗ rung hàng ngày đối với các bệnh nhân phải nằm lâu.

 

-       Vệ sinh răng miệng thường xuyên cho những bệnh nhân rối loạn ý thức, hôn mê, thở máy kéo dài.

(Lượt đọc: 6317)

Tin tức liên quan

  • Quảng cáo
    • Banner đại hội đảng PC
  • Cấp cứu 115
  • Đường dây nóng
  • Khuyến cáo phòng chống bệnh viêm phổi cấp do vi rút Corona
  • Học tập làm theo lời bác
  • Chương trình mục tiêu quốc gia
  • Đại hội đảng
  • Lịch công tác
  • Hình ảnh hoạt động
  • Câu lạc bộ Tim mạch
  • Câu lạc bộ Tiểu đường
  • Câu lạc bộ Hen - COPD
  • Liên kết web
    • Bộ Y Tế
    • Bất Động Sản
    • Báo Quảng Ninh
    • Sở Y tế Quảng Ninh
    • Báo cáo hoạt động khám chữa bệnh
    • Bệnh viện Bãi Cháy
    • Bệnh viện Sản nhi Quảng Ninh
    • CDC
    • Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm
    • Bệnh viện Cẩm phả
    • Bệnh viện Đa khoa khuc vực Cẩm phả
    • Bệnh viện Lao và phổi
    • Bệnh viện Phục hồi chức năng Quảng Ninh
    • Bệnh viện Việt Nam Thụy Điển Uông Bí
    • Bệnh viện Y dược cổ truyền Quảng Ninh
    • Trung tâm y tế Hạ Long
    • Trung tâm Y tế huyện Ba Chẽ
    • Trung tâm Y tế huyện Bình Liêu
    • Trung tâm Y tế huyện Đầm Hà
    • Trung tâm Y tế huyện Hải Hà
    • Trung tâm Y tế huyện Hoành Bồ
    • Trung tâm Y tế huyện Tiên Yên
    • Trung tâm Y tế huyện Vân Đồn
    • Trung tâm Y tế Thành phố Cẩm Phả
    • Trung tâm Y tế Thành phố Móng Cái
    • Trung tâm Y tế Thành phố Uông Bí
    • Trung tâm Y tế thị xã Đông Triều
    • Trung tâm Y tế thị xã Quảng Yên
    • Bệnh viện 108
    • Trung tâm DI & ADR quốc gia
    • Bệnh viện Bạch Mai
    • Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ
    • Bệnh viện Việt Đức
    • Sở Y tế tỉnh Phú Thọ
    • Bất động sản Việt Nam