Banner
Banner đại hội đảng PC
Banner đại hội đảng điện thoại

CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ ĐỢT CẤP BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH

CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ ĐỢT CẤP BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH

ĐẠI CƯƠNG:

 

Đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (BPTNMT, COPD) được chia thành nhiều mức độ nặng khác nhau. Những trường hợp đợt cấp mức độ nhẹ thường kiểm soát bằng tăng các điều trị hàng ngày. Khi bệnh nặng hơn, hoặc có

dấu hiệu nhiễm trùng (đợt cấp mức độ trung bình) thường cần dùng thêm kháng sinh và/hoặc Corticoid đường uống. Nếu đợt cấp kèm theo một hoặc nhiều dấu hiệu sau (tham khảo thờm bảng 11):

 

-      Có biểu hiện suy hô hấp trên lâm sàng (đợt cấp BPTNMT mức độ nặng).

-      Không đáp ứng với điều trị ban đầu.

-      Có bệnh mạn tính nặng kèm theo: bệnh gan, thận, tim mạch.

-      Không có hỗ trợ từ phía gia đình.

Chỉ định nhập viện điều trị tại khoa nội hoặc khoa hồi sức cũng phụ thuộc vào trình độ cán bộ y tế và sự sẵn có của các trang thiết bị.

 

2. CHẨN ĐOÁN:

2.1. Chẩn đoán xác định:

Bệnh nhân được chẩn đoán BPTNMT đột nhiên xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu:

-      Khó thở tăng.

-      Khạc đờm tăng.

-      Thay đổi màu sắc của đờm.

Các biểu hiện khác có thể có bao gồm: sốt, rối loạn ý thức, tiểu ít, tím môi, giảm hoạt động...

2.2. Chẩn đoán nguyên nhân gây đợt cấp:

   - Nguyên nhân trực tiếp thường gặp nhất: nhiễm trùng khí phế quản phổi cấp do virus hoặc vi khuẩn (các vi khuẩn thường gặp là Streptococcus pneumonia, Hemophilus influenza và Moraxella catarrhalis).

 

-       Các nguyên nhân khác: nhiễm lạnh, bụi ô nhiễm, khói khí độc.

-      Không rõ nguyên nhân: 1/3 các trường hợp.

2.3. Chẩn đoán phân biệt:

- Lao phổi. Chẩn đoán phân biệt dựa vào X-quang phổi thấy tổn thương nốt, hang thâm nhiễm. Thấy trực khuẩn kháng cồn kháng toan trong đờm, MTB-PCRđờm dương tính.

- Cơn hen phế quản: cơn khó thở xuất hiện trên bệnh nhân có chẩn đoán hen phế quản (tham khảo bài BPTNMT giai đoạn ổn định và bài hen phế quản).

Trong một số trường hợp khó, có thể không phân biệt được ngay mà phải đến khi đợt cấp đó ổn định mới chẩn đoán phân biệt được.

 

 

 

Bảng: Chẩn đoán phân biệt đợt cấp BPTNMT với hen phế quản

 

Cơn hen phế quản

Đợt cấp BPTNMT

Bệnh nhân trẻ tuổi, tiền sử hen từ nhỏ. Cơn xuất hiện đột ngột thường liên quan với tiếp xúc dị nguyên

Tiền sử hút thuốc lá, thuốc lào nhiều năm,khó thở thường xuất hiện sau 40 tuổi

Ran rít, ran ngáy nhiều, lan toả hai

Nghe phổi chủ yếu thấy rì rào phế nang

bên. Trường hợp nguy kịch thấy

giảm. Có thể nghe thấy ran rít, ran ngáy

phổi im lặng.

hoặc không

Ít khi có gan to.

Thường thấy gan to của tâm phế mạn

Điện tim bình thường. Cơn hen nặng

Trục phải, dầy thất phải

kéo dài cú thể có tâm phế cấp.

 

 

 

XQ phổi: phổi tăng sáng ngoại vi.

Tim hình giọt nước, hình ảnh phổi bẩn.

Đáp ứng nhanh với điều trị corticoid

 

hoặc thuốc giãn phế quản.

 

  

  - Giãn phế quản đợt bội nhiễm: tiền sử ho khạc đờm kéo dài, khám phổi ran ẩm, nổ khu trú hoặc lan tỏa hai bên phổi. Chẩn đoán phân biệt bằng chụp cắt lớp vi tính ngực lớp mỏng, độ phân giải cao.

 

   - Tràn khí màng phổi: đau ngực đột ngột, khó thở tăng. Khám phổi tam chứng Gaillard bên tràn khí. Chẩn đoán xác định bằng chụp X-quang phổi hình tràn khí màng phổi.

2.4. Chẩn đoán mức độ:

 

Bảng: Phân loại mức độ nặng của đợt cấp BPTNMT theo Burge S (2003)

 

Mức độ

Tiêu chuẩn

Nhẹ

Cần dùng kháng sinh, không cần corticoid toàn thân. Không có dấu hiệu suy hô hấp trên lâm sàng và/hoặc khí máu.

Trung bình

Đợt cấp cần điều trị corticoid đường tĩnh mạch, có hoặc không kháng sinh. Không có dấu hiệu suy hô hấp trên lâm sàng và/hoặc khí máu.

Nặng

Suy hô hấp với giảm oxy máu, nhưng không tăng CO2, không toan máu; PaO2< 60 mmHg và PaCO2< 45mmHg.

Rất nặng

Suy hô hấp với tăng CO2 máu, còn bù, nhưng không toan máu, PaO2< 60 mmHg, PaCO2> 45 mmHg, và pH > 7,35.

Đe dọa cuộc

Suy hụ hấp với tăng CO2 máu, mất bù, kèm toan máu, PaO2< 60

sống

mmHg, PaCO2> 45 mmHg, và pH < 7,35.

 

Chỉ định nhập viện điều trị với tất cả những trường hợp đợt cấp BPTNMT mức độ nặng, rất nặng hoặc có đe dọa cuộc sống.

3. ĐIỀU TRỊ:

.

3.1. Điều trị đợt cấp mức độ nhẹ:

-      Điều trị và tăng (nếu cần) liều thuốc giãn phế quản phun, hít 4-6 lần/ngày.

-      Dùng thuốc giãn phế quản đường uống nếu không có thuốc đường hít: Salbutamol 4 mg x 4 viên/ngày chia 4 lần hoặc Terbutalin 2,5 mg x 4 viên/ngày.

-      Prednisolon uống 1mg/kg/ngày.

-      Kháng sinh: chỉ định khi có dấu hiệu nhiễm trùng: Betalactam/kháng Betalactamase (Amoxillin/acid clavunalic; Ampicillin/Sulbactam): 3g/ngày hoặc Cefuroxim: 2g/ngày hoặc (Ticarcilin/ Acid- Clavulanic 3g/24giờ hoặc Moxifloxacin: 400 mg/ngày hoặc Levofloxacin: 750 mg/ngày.

3.3. Điều trị đợt cấp mức độ trung bình:

- Tiếp tục các biện pháp điều trị ở trên. Theo dõi mạch huyết áp, nhịp thở, SpO2.

- Thở oxy 1-2 l /phút sao cho SpO2> 90% và thử lại khí máu sau 30 phút nếu có điều kiện.

- Tăng số lần xịt hoặc khí dung các thuốc giãn phế quản lên 6 - 8 lần với các thuốc giãn phế quản cườngõ2 phối hợp với kháng Chollinergic: Fenoterol/ Ipratropium hoặc Salbutamol/Ipratropium.

+    Không đáp ứng với các thuốc khí dung thì dùng Salbutamol, Terbutalin truyền tĩnh mạch với liều 0,5-2 mg/giờ, điều chỉnh liều thuốc theo đáp ứng của bệnh nhân. Truyền bằng bơm tiêm điện hoặc bầu đếm giọt.

- Methylprednisolon: 2 mg/kg/ngày tiêm tĩnh mạch chia làm 2 lần.

- Bệnh nhân chưa dùng Theophylin, không có rối loạn nhịp tim và không có Salbutamol hoặc Terbutalin thì có thể dùng Aminophylin 0,24 g x 1 ống pha 100 ml Gglucose 5% truyền tĩnh mạch trong 30 phút, sau đó chuyển sang liều duy trì. Tổng liều Theophyllin không quá 10 mg/kg/24 giờ (bao gồm cả dạng uống và tiêm, truyền tĩnh mạch). Trong quá trình điều trị bằng Theophyllin cần lưu ý dấu hiệu ngộ độc của thuốc: buồn nôn, nôn, rối loạn nhịp tim, co giật, rối loạn tri giác.

- Kháng sinh: chỉ định khi có dấu hiệu nhiễm trùng: Cefotaxim 1 g x 3 lần/ngày hoặc Ceftriaxon 1 g x 3 lần /ngày hoặc Ceftazidim 1g x 3 lần/ngày Ticarcilin 3-6g/giờ ; phối hợp với nhómm Aminoglycosid 15 mg/kg/ngày hoặc Fluoroquinolon (Ciprofloxacin 1 g/ngày, Levofloxacin 750 mg/ngày...).

- Thông khí nhân tạo không xâm nhập (TKNTKXN) (BiPAP) khi có ít nhất 2 tiêu chuẩn sau:

+        Khó thở vừa tới nặng, có co kéo cơ hô hấp phụ và hô hấp nghịch thường.

+    Toan hô hấp nặng (pH: 7,25 - 7,30) và PaCO2 45 - 65 mmHg.

+    Tần số thở > 25 lần/phút.

Nếu sau 60 phút TKNTKXN, các thông số: PaCO2 tiếp tục tăng và PaO2 tiếp tục giảm hoặc có triệu chứng lâm sàng tiếp tục xấu đi cần chuyển sang thông khí nhân tạo xâm nhập (TKNTXN).

*Chống chỉ định TKNTKXN:

+     Ngừng thở, ngủ gà, rối loạn ý thức, không hợp tác.

+     Rối loạn huyết động: tụt huyết áp, loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim.

+     Nguy cơ hít phải dịch dạ dày, đờm nhiều, dính.

+     Mới phẫu thuật răng hàm mặt hoặc mổ dạ dày.

+     Bỏng, chấn thương đầu, mặt, béo phì quá nhiều.

(Lượt đọc: 6200)

Tin tức liên quan

  • Quảng cáo
    • Banner đại hội đảng PC
  • Cấp cứu 115
  • Đường dây nóng
  • Khuyến cáo phòng chống bệnh viêm phổi cấp do vi rút Corona
  • Học tập làm theo lời bác
  • Chương trình mục tiêu quốc gia
  • Đại hội đảng
  • Lịch công tác
  • Hình ảnh hoạt động
  • Câu lạc bộ Tim mạch
  • Câu lạc bộ Tiểu đường
  • Câu lạc bộ Hen - COPD
  • Liên kết web
    • Bộ Y Tế
    • Bất Động Sản
    • Báo Quảng Ninh
    • Sở Y tế Quảng Ninh
    • Báo cáo hoạt động khám chữa bệnh
    • Bệnh viện Bãi Cháy
    • Bệnh viện Sản nhi Quảng Ninh
    • CDC
    • Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm
    • Bệnh viện Cẩm phả
    • Bệnh viện Đa khoa khuc vực Cẩm phả
    • Bệnh viện Lao và phổi
    • Bệnh viện Phục hồi chức năng Quảng Ninh
    • Bệnh viện Việt Nam Thụy Điển Uông Bí
    • Bệnh viện Y dược cổ truyền Quảng Ninh
    • Trung tâm y tế Hạ Long
    • Trung tâm Y tế huyện Ba Chẽ
    • Trung tâm Y tế huyện Bình Liêu
    • Trung tâm Y tế huyện Đầm Hà
    • Trung tâm Y tế huyện Hải Hà
    • Trung tâm Y tế huyện Hoành Bồ
    • Trung tâm Y tế huyện Tiên Yên
    • Trung tâm Y tế huyện Vân Đồn
    • Trung tâm Y tế Thành phố Cẩm Phả
    • Trung tâm Y tế Thành phố Móng Cái
    • Trung tâm Y tế Thành phố Uông Bí
    • Trung tâm Y tế thị xã Đông Triều
    • Trung tâm Y tế thị xã Quảng Yên
    • Bệnh viện 108
    • Trung tâm DI & ADR quốc gia
    • Bệnh viện Bạch Mai
    • Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ
    • Bệnh viện Việt Đức
    • Sở Y tế tỉnh Phú Thọ
    • Bất động sản Việt Nam